طرح آمایش سرزمینی چگونه به توسعه استان کمک می کند؟

دکتر جعفر احمدی /

بالاخره بعد از سالها و بلکه دهه ها  انتظار، نویدهای تدوین آمایش سرزمین استان آذربایجان غربی به گوش رسید و چند هفته پیش برگزاری  اولین همایش هم اندیشی کارشناسان این طرح مهم دیده شد تا مصداق این باشد که «شنیدن کی بود مانند دیدن». هرچند در این همایش و هم اندیشی درخصوص اهمیت این طرح و مطالعات آن زیاد گفته شد ولی هنوز این ابهام وجود دارد که این طرح چگونه می تواند استان آذربایجان غربی را به توسعه برساند یا تاحدودی نزدیک کند؟
به لحاظ مفهوم آمایش سرزمین ایجاد تعادل بین سه عنصر انسان، فضا و فعالیت تعریف شده و مقولـه آمایش، تلفیقی از سه علم اقتصاد ـ جغرافیا و جامعه‌شناسی است. ظهور رویکرد آمایش سرزمین در نظام برنامه‌ریزی کشور ماحصل ضرورت‌هایی بود که از دیرباز در نظام برنامه‌ریزی احساس می‌شد. برخلاف تصور عموم که آمایش سرزمین را طرح و برنامه توسعه می دانند، این طرح به عنوان یک سند بالا دستی خود الگوی تهیه و تدوین برنامه های بعدی توسعه می باشد. پس به همان اندازه که تدوین آمایش سرزمین مهم و ضروری می باشد؛ برنامه ریزی از روی این سند بالادستی کم اهمیت تر از خود سند نیست. لذا دست اندرکاران و مدیران برنامه ریزی اتمام سند امایش سرزمین استان را به منزله اتمام برنامه های توسعه درنظر نگیرند. بلکه بعد از تدوین سند کار اصلی که همان برنامه ریزی است، شروع خواهد شد.
اما چه تضمین و تصمیمی وجود دارد تا بتوان برنامه ریزی توسعه استان را منطبق با سند آمایش صورت پذیرد؟ پس باید مدلی ایجاد کرد که بر اساس آن بین سندهای آمایش سرزمین و طرح های عمرانی و توسعه ای ارتباط معناداری ایجاد شود. بدون شک تدوین سند آمایش سرزمینی استان هزینه بردار بوده و این هزینه ها درصورتی که از این مطالعات استفاده بهینه ای بشود تبدیل به سرمایه می شود. اما باید یک سیستم و یا کار ویژه ای وجود داشته باشد که وظیفه اش تطبیق برنامه های توسعه استان را با طرح آمایش باشد.
سند آمایش سرزمین یک سند با قابلیت برنامه ریزی بلند مدت است. عدم توجه به برنامه‌های بلندمدت و تکیه سیاستگذاران به برنامه‌های توسعه سطحی از موانع اصلی توسعه استان بوده است. بررسی برنامه‌ریزی توسعه در دوران گذشته نشان می‌دهد که به رغم دستیابی به رشد اقتصادی در چند بخش و حتی افزایش چشمگیر درآمد سرانه،  در پیشبرد اهداف توسعه با مشکلاتی مواجه شده ایم. ریشه این مشکلات عمدتاً ناشی از تنظیم برنامه‌ریزی توسعه با نگرش صرف اقتصادی و بدون توجه به بازتابهای اجتماعی و منطقه‌ای آن بود که به نابرابری های اجتماعی، اقتصادی و منطقه‌ای به شدت دامن زد و مانع از برخورداری متعادل همه مناطق از مواهب توسعه گردید. تدوین سند آمایش می تواند کلید و مشکل کشای همه ضعف ها و کاستی های برنامه های توسعه استان باشد، مشروط بر اینکه این سند واقعا نقشه راه برنامه ریزان توسعه استان باشد نه اینکه بعد از پایان تزئین بخش قفسه مدیران و برنامه ریزان باشد.
یکی از نقاط قوت سند آمایش استان در این دوره توجه ویژه به بخش فرهنگی و اجتماعی استان است. حوزه ای که تا مدتها در برنامه ریزی استان از جایگاهی مطلوب برخوردار نبود و مورد بی توجهی مسئولان واقع شده بود. هرچند برنامه ریزی برای بخش فرهنگی و اجتماعی کاری دشوار و حساسی است؛ اما می شود این بخش از سند را  زمینه و بستری برای بخش های دیگر توسعه باشد. شاید عمده مشکلات توسعه استان ریشه در دل همین مباحث و موضاعات فرهنگی و اجتماعی دارد.
سخن آخر با مدیران استان از خادمش تا حاکمش، سند آمایش سرزمینی باید ضمانت اجرایی داشته باشد تا همان بلایی که بر سر سندهای راهبردی و توسعه دیگر افتاده سر این سند هم نیاید. همچنان که برای آماده کردن این سند بارها خبر و گزارش تهیه شده است برای عملیاتی کردن و برنامه ریزی کردن موارد و مولفه های مندرج در این سند هم گزارش و خبر تهیه و تدوین شود تا در نزد افکار عمومی چنین سندهایی بی اعتبار نشود.

ایمیل مستقیم: info@exireno.ir

دیدگاه شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. موارد الزامی نشانه‌دار هستند.*

*


پربیننده‌ترین‌ها
پربحث‌ترین‌ها