در روزگار وداع با کلنگ و بیلچه، در عصر انقراض خرده قاچاقچیان مثلاً تاریخ‌دزد؛ در سکوت خبری و سوء‌مدیریت آشکار برخی از متولیان امر، برای نخستین بار، مافیای سازمان‌یافته و تاریخ‌ستیز استان، باهدف تاراج میراث گران‌بهای دیرینه منطقه، با ماشین‌آلات سنگین راه‌سازی و حفاری، آشکارا قلعه»قلاتگه» اشنویه، این مادر میراث به‌یادگار مانده سه هزار ساله اورارتویی کشور را، درهم کوبید!

دکتر شفیع بهرامیان – روزنامه‌نگار
اشاره: در روزگار وداع با کلنگ و بیلچه، در عصر انقراض خرده قاچاقچیان مثلاً تاریخ‌دزد؛ در سکوت خبری و سوء‌مدیریت آشکار برخی از متولیان امر، برای نخستین بار، مافیای سازمان‌یافته و تاریخ‌ستیز استان، باهدف تاراج میراث گران‌بهای دیرینه منطقه، با ماشین‌آلات سنگین راه‌سازی و حفاری، آشکارا قلعه»قلاتگه» اشنویه، این مادر میراث به‌یادگار مانده سه هزار ساله اورارتویی کشور را، درهم کوبید!
با نگاهی گذرا به وضعیت تاریخی و جغرافیایی کشور، می‌توان دریافت که شمال غرب ایران از دیرباز به دلیل موقعیت استراتژیک و سوق‌الجیشی آن در کنار وفور آب، زمین‌های حاصلخیز و ارتفاعات و کوه‌های مرتفع، خاستگاه و مرکز حکومت بسیاری از تمدن‌های گذشته این سرزمین بوده است.
در این میان آذربایجان‌غربی با یک هزار ۵۱۷ اثر ثبت‌شده ملی، وجود آثار فراوانی از حکومت‌های آشور، لولوبی، هوری، اورارتو، مانا، ماد و پارس در قبل از اسلام، سلسله‌ها و حکومت‌های محلی به همراه حضور اقلیت‌های دینی و زبانی متعدد ترک، کرد، ارمنی و آشوری در کنار همجواری با سه کشور همسایه، میراث دار تاریخی ۸ هزارساله است که بر تارک تاریخ و فرهنگ ایران بزرگ می‌درخشد.
شهرستان اشنویه نیز به‌عنوان یکی از مناطق تاریخی این خطه سرسبز و تاریخی دارای بیش از ۱۰۵ اثر ثبت‌شده ملی است که در میان آنها می‌توان به آثاری چون تپه دینخواه، کتیبه کلاشین، قلعه قلاتگه، قبرستان مار ابراهیم، تومولوس‌های سوجه، گندویلا، حسن نوران، ملا احمد، سیاوان و…، اشاره نمود. امروزه، وجود حدود ۵ کتیبه مهم اورارتویی در این منطقه، آن را به‌عنوان بهشت باستان‌شناسی و مادر آثار بجا مانده اورارتویی در کشور، شهره خاص و عام کرده است.
رصد رسانه های استان در هفته های اخیر که در آن از دستور سریع و صریح استاندار جوان برای بررسی وضعیت پیرزن بی‌پناه آواجیقی- که نشان از حس والای انسان‌دوستی و مسئولیت‌پذیری این عالی‌ترین نماینده دولت در آذربایجان‌غربی دارد- خبر داده شده بود؛ برای هر ناظر منصفی، جای بسی خوشحالی و مباهات است اما آقای استاندار عزیز، مسئولین ارجمند! این روزها، مادر میراث و آثار تاریخی اورارتویی بجا مانده این سرزمین، بهشت باستان‌شناسی و دیرینه‌کاوی منطقه؛ «اشنویه»، بی‌کس و زخمی در معرض تخریب و غارت سازمان‌یافته چپاول‌گران کلان قرارگرفته و علاوه بر دستبرد مستمر حفاران آماتور و غیرقانونیِ بیل و کلنگ‌دار؛ در تازه‌ترین واقعه، یکی از آثار مهم به‌یادگار مانده از دوران تمدن اورارتو، محوطه و قلعه «قلاتگاه « واقع بر مسیر اشنویه به نقده که متعلق به دوران «منوا» و «ایشپوئینی» از نخستین شاهان اورارتو در هزاره اول قبل از میلاد است و پس از محوطه «بسطام» قره‌ضیاء‌الدین مهم‌ترین اثر این دوران در کشور است، با ماشین‌آلات سنگین راه‌سازی چون بیل مکانیکی، کمپرسور و احتمالاً لودر یا بلدوزر، موردحمله کاملاً سازمان‌یافته قرار گرفته و علاوه بر حفر گودالی به طول ۳ متر و ارتفاع بیش از ۱۰ متر و عرض ۲۰۰ متر، همه دیواره و پله‌های سنگی قسمت شمالی قلعه را بربر وار منهدم و احتمالاً آثار داخل آن به یغما رفته است.
این در حالی است که حدود سه ماه قبل، توسط برخی دلسوزان محلی و فعالان رسانه‌ای، به دلیل افزایش حفاری‌های غیرقانونی در محوطه‌های مهم شهرستان اشنویه، نسبت به‌احتمال وقوع چنین وضعیتی به مسئولان محلی و استانی مرتبط بااین موضوع، هشدار لازم داده‌شده بود که متأسفانه این بزرگواران در آن زمان، ضمن رد و تکذیب هرگونه حفاری و دست‌اندازی دزدان به آثار منطقه و فرافکنی این مشکل به منافع شخصی فعالان مستقل رسانه‌ای و متهم کردن آنان، از فعالیت مستمر یگان‌های حفاظتی خبر داده که امکان هرگونه عملیات تخریبی و سرقت آثار تاریخی منطقه را به حداقل می‌رساند. بااین‌وجود، باکمال تأسف و شوربختی، در اواسط آذرماه محوطه بسیار مهم «قلاتگه»- که عملیات کاوش و حفاظت آن قربانی سستی برخی مسئولان شهرستانی، سنگ‌اندازی و سهم‌خواهی برخی مسئولان اداره‌کل استانی مرتبط و پژوهشگاه کشوری آن و دست رد مدیرکل این اداره بر کمک‌های نقدی یکی از خیرین شناخته شده و دوستدار میراث تاریخی منطقه در تأمین هزینه‌های حفاری آن بود- مورد بی‌سابقه‌ترین حمله با استفاده از ماشین‌آلات و امکانات سنگین راه‌سازی و حفاری قرار گرفت و برای همیشه زحمت متولیان و مسئولان امر را برای کاوش و حفاظت از این محوطه تاریخی، کم نمود!

مسئولین عزیز و دلسوز- البته اگر هنوز هستند مسئولان دلسوزی که به فکر حفاظت از آثار ملی تاریخی‌اند- ازآنجاکه مقیاس و شیوه بکار رفته در این دستبرد با همه سرقت‌ها و حفاری‌های قبلی این استان متفاوت بوده و براساس مستندات، دلایل زیادی – ازجمله کم‌کاری و سوء‌مدیریت برخی مدیران شهرستانی و استانی- در بروز و وقوع این حادثه غم‌انگیز دخیل بوده‌اند، خواهشمنداست دستور فرمایید نسبت به بررسی دقیق این اتفاق و حجم لطمات و زیان‌های وارد شده به میراث گران‌بهای این شهرستان در دو سال اخیر،- که بحق مادر میراث اورارتویی کشور است- اقدام لازم توسط مراجع بی‌طرف، منصف و مسئول صورت پذیرد تا امکان تکرار این‌گونه حوادث سازمان‌یافته در استان به حداقل برسد که اگر چنین نکنید در کوتاه زمانی، از میراث گران‌بهای ۸ هزار سال تاریخ این خطه، شاید اثری باقی نخواهد ماند و هیچ‌چیزی از تعرض و دستبرد مافیای قاچاق آثار تاریخی منطقه مصون نخواهدبود.
ای‌کاش گزارشی جامع از وضعیت میراث تاریخی موجود استان و سوء‌مدیریت‌ در حفاظت و حراست و همچنین اقدامات عامدانه استانی برای جلوگیری از دریافت مجوز حفاری و گمانه‌زنی در محوطه‌های شناخته شده این عرصه، توسط کارشناسان منصف و دلسوز و بی‌طرف، تهیه و نتیجه در اختیار افکار عمومی قرارگیرد.
امید آن داریم بجای تحدید و ساکت کردن صداهایی که اینگونه کم‌کاری‌ها و مشکلات را فریاد می‌زنند، اقدامات لازم برای روشن شدن همه زوایای تاریک آن از جانب مسئولان ارشد استانی، انجام‌پذیرد.

ایمیل مستقیم: info@exireno.ir

دیدگاه شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. موارد الزامی نشانه‌دار هستند.*

*


پربیننده‌ترین‌ها
پربحث‌ترین‌ها